Даяарчлагдсан капиталын эсрэг тэмцэж буй иргэний хөдөлгөөнүүд

Тухай:

Даяарчлагдсан капиталын олигархийн эсрэг өнөөдөр үндсэндээ нийт таван тивд янз бүрийн хэлбэрээр тэмцэж буй бүх хөдөлгөөнийг хамруулж тоочих боломжгүй. Эсэргүүцлийн фронтын хамгийн идэвхтэй хэсэг буюу зургаадахь бүлгийн зарим гол хөдөлгөөнийг арай тодруулж болох юм.

Онолын үндэслэл хийгээд нийгмийн хүчийг дайчлах, эсэргүүцэл тэмцэл өрнүүлэх чадавхийн хувьд хамгийн хүчирхэг хөдөлгөөний нэг бол Attac19 болой. 1997 онд Le Mond diplomatique (Франц болон бусад хэд хэдэн оронд гардаг сар тутмын нөлөө бүхүй сонин. Орч.) болон франц хэлээр яригч зарим сэхээтэн, үйлдвэрчний эвлэлийн зүтгэлтнүүдийн санаачилгаар бий болсон энэ байгууллага АНУ-ын ерөнхийлөгч Жон Ф.Кеннедийн эдийн засгийн зөвлөх асан, Нобелийн эдийн засгийн шагналтан (1981) Жеймс Тобайны мөнгө хүүлэх капиталаас олж буй орлогод татвар ногдуулах (тодорхой нэг газарт хөрөнгө оруулсан цаг хугацаагаар шатлан) үзэл санааг шүүрч авсан хэрэг. “Тобайны татвар”-аас орох орлого нь НҮБ-аас дэлхийн хамгийн их хохирч буй бүс нутгуудын эрүүл мэнд, боловсрол сургуулийн дэд бүтцийг санхүүжүүлэх, нэн буурай орнуудын үйлдвэрлэх хүчнийг хөгжүүлэх зорилгоор байгуулсан тусламжийн сангуудад орох учиртай байв.

Attac-ын үйл ажиллагаа зөвхөн “Тобайны татвар”-ыг л өмгөөлж хамгаалах гэсэн иргэдийн жирийн нэг холбооны ажил үйлээс хальж гарна гэдэг нь хэдэн жилийн өмнөөс тодорхой болсон билээ. Франц бол эртний хувьсгалт уламжлалаас нь үүдсэн янз бүрийн эвсэл холбоо ихтэй улс бөгөөд тэдгээр нь эдүгээ 800 000 орчим болсон гэсэн тоо баримт бий.20

Тэдний дотор Attac аль ч талаар онцгой байр суурь эзлэнэ. Энэ байгууллага сүлжээ маягаар зохион байгуулагдсан, Франц даяар орон нутгийн 200 хороотой. Дээр нь дэлхийн олон улсад байгуулагдаж Attac-д нэгдсэн 40 салбар бий. Хамгийн нөлөөтэй чадалтай салбар нь 2001 оны 10 дугаар сард Берлин хотноо байгуулагдсан Герман-Attac мөн Швейцарь-Attac болно.21 Сүлжээний бүх гишүүн тухайн орон нутагтаа практик үйл ажиллагаа (Тухайлбал жагсаал цуглаан) эрчимтэй явуулж, шинжилгээ судалгаа хийдэг.

Франц-Attac эдүгээ (2002) 30 000 гишүүнтэй. Энэ тоо зогсолтгүй нэмэгдэж байна.22 Нэг онцлог нь хувь хүнээр зогсохгүй, үйлдвэрчний эвлэлүүд, холбоод гишүүнээр элсэх боломжтой. Тухайлбал үйлдвэрчний 462 эвлэл, 291 янз бүрийн холбоод Attac-д нэгджээ. Франц-Attac бичихдээ “Бидний хувьд үйл ажиллагаагаа сайн явуулахын тулд юуны өмнө ойлгож мэдэх явдал чухал байна” хэмээжээ. Attac интернетийн хуудсандаа баримт бичиг, шинжилгээ судалгаа, тайлан илтгэл, ном зүй хийгээд маш олон янзын мэдээлэл тавьдаг. Өдөр тутам 130 орны интернет ашиглагчдын 40 000 баримт бичгийг оруулна. Арван таван хэлний 600 орчуулагч Attac-т цалин хөлсгүй ажиллана.

Франц-Attac-ийг хамтын удирдлага болох захиргааны зөвлөл толгойлно. Түүний дэргэд шинжлэх ухааны зөвлөл ажиллах агаад тэнд Европын улс ардын аж ахуй, улс төр судлал, эрх зүйн гялалзсан эрдэмтэн мэргэжилтнүүд цугларчээ. Attac-ийн онол, практикийн санаа зорилгыг эдүгээ албаа өгч буй ерөнхийлөгч Бернар Кассены “Бүгдээрээ нийлж гариг ертөнцийнхөө ирээдүйг гартаа дахин авцгаах хэрэгтэй байна“23 хэмээсэн үгс хамгаас илүү тод томруун илэрхийлнэ.

Бэртольд Брэхт (Германы нэрт жүжгийн зохиолч. Орч.) “Турандот буюу цагаатгагчдын их хурал” хэмээх жүжигтээ “”Ашиг орлогын диктатур” (Diktatur der Profitraten хэмээн Diktatur der Proletarier гэдэгт ойртуулан зориуд ийн нэрлэжээ. Орч.)-ыг капиталистуудын нууцаар хуйвалдаж бий болгосон “тамын машин” хэмээн нэрийдсэн нь бий. Attac чухамхүү энэхүү диктатурын эсрэг, тэрхүү тамын машины эсрэг тэмцэж буй. Эсэргүүцлийн фронтууд хүмүүний ардчилсан эрхийг хангах шаардлагыг даяарчилж (ардчилсан эрхийн төлөө тэмцлийг дэлхий нийтээрээ өрнүүлэх), өөр хоорондоо эв санаагаа нэгтгэн тэмцэж байна. Эдүгээ Attac нэгэнт ихээхэн нөлөөтэй хүчирхэг байгууллага болж, бусад фронтын хамтаар даяарчлагдсан капиталын олзны ангуучдын тогтоосон дэлхийн дэг журмыг сөрөн тэмцэх шүүмжлэлт дуу хоолой болж байна.

Түүнчлэн богино хугацаанд бий болж, Attac-ийн нэгэн адил замыг сонгосон бусад байгууллага, хөдөлгөөнийг ч дурдах нь зүй. Эхлээд хязгаарлагдмал хүрээнд тэмцэж явснаа сүүлдээ хөдөлгөөн болж өргөжсөн тэд ч мөн капиталист үйлдвэрлэл хийгээд ноёрхлын хэлбэрийн үндэс суурийг өөрийг нь эргэлзээнд оруулж буй.

Эдүгээ англи эмэгтэй Энн Петтифор (2002) Jubilee 2000 (Утгачилбал чөлөөлөх жил 2000 он гэсэн үг. Өрөндөө дарагдсан хөгжиж буй орнуудыг өрөөс чөлөөлөх үзэл санаагаар нэгдсэн хөгжлийн бодлого явуулдаг байгууллагуудын байгуулсан эвсэл. Нэн буурай орнуудыг 1999/2000 оны зааг дээр өрнөөс чөлөөлөхийг билэгдэж Jubilee 2000 нэрийг өгчээ. Орч.) хэмээх байгууллагыг удирдаж буй. Христ шашны угшилтай эл байгууллага гуравдахь ертөнцийн орнуудыг өрнөөс нь нэн даруй бүрэн чөлөөлөхийн төлөө тэмцэж буй. Эл байгууллага католик сүм хийдийн 2000 онд ёслол төгөлдөр тэмдэглэсэн “ариун жил”-тэй холбогдон бий болж ахар богино хугацаанд ихээхэн амжилт олжээ. Түүний өргөх бичигт 17 сая хүн гарын үсгээ зурсан нь юуны өмнө Европ, Умард Америк, цаашлаад даян дэлхийн хүмүүсийн ухамсрыг өөрчлөгдөхөд хүргэсэн үйл явдал болжээ. Jubilee 2000 гуравдахь ертөнцийн орнуудын гол зээлдүүлэгчид болох томоохон банкнууд, олон улсын санхүүгийн байгууллагуудтай тун чадварлаг агаад эрс ширүүн тэмцэж буй.

“Ядуусын чуулга” бол 1995 онд голчлон дунд чинээний болон ядуу тариачдын үүсгэн байгуулсан засгийн газрын бус байгууллага юм. Эдүгээ 500 000 хүнийг эгнээндээ нэгтгэж буй. Үйл ажиллагаа нь тариачид, хөдөөгийн ажилчдын эрх ашгийг хамгаалахаас нэгэнт хальж гарчээ.

1996 онд үндэслэгдсэн Third World Network (Гуравдахь ертөнцийн сүлжээ)-ийн spiritus rector (оюун санааны удирдагч) нь Мартин Кор бөгөөд гуравдахь ертөнцийн орнуудыг өрнөөс чөлөөлөхын төлөө, Terms of Trade (худалдааны нөхцөл)-ийг шинээр цэгнэж тогтоохын төлөө тэмцэж буй агаад орон нутгийн, бүс нутгийн болон үндэсний байгууллагуудыг эгнээндээ нэгтгэжээ. Төв нь Малайзид буй.

Хүүхдийн эрхэм нандин чанарыг хамгаалахын төлөө, насанд хүрээгүй хүүхэд залуучуудыг үйлдвэрт боолын хөдөлмөр эрхлүүлэхийн эсрэг, гуравдахь ертөнцийн армиудад хүүхдийг дайчилж цэрэг болгохын эсрэг тэмцэж буй байгууллагуудыг энд дурдах хэрэгтэй. Эдгээр байгууллагыг 1999 онд Грэйг Кийлбюргер нэгэн сүлжээнд нэгтгэсэн болой.

Amnesty International 2001 оны 8 дугаар сард Дакар хотноо хийсэн дэлхийн их хурлаар албаа өгсөн ерөнхий нарийн бичгийн дарга Пьер Саны санаачилгаар цаашдаа зөвхөн улс төрийн хоригдлуудын иргэний эрхээр хязгаарлалгүй, мөн санхүүгийн даяарчлагдсан капиталын олигархууд хийгээд тэдний харгис дарангуйллын золиос болсон ард түмнүүдийн эдийн засаг, нийгэм, соёлын эрхийн төлөө тэмцэх шийдвэр гаргасан юм. Amnesty International-ын үндэсний бүх салбар энэхүү шинэ стратегийн ерөнхий дүр зургийг гаргахаар эрчимтэй ажиллаж байна.24

Хамгийн идэвхтэй, хамгийн нөлөөтэй засгийн газрын бус байгууллагын нэг бол Action Contre la Faim (ACF-Өлсгөлөнгийн эсрэг үйл ажиллагаа) юм. Эл байгууллага хүнс тэжээлийн гачигдал, өлсгөлөнгийн эсрэг тэмцдэг. Төв нь Парист байрлах агаад удирдагч нь Жан-Люк Бодэн болно. Өдөр тутмын эрчимтэй ажлын зэрэгцээ ACF өнөөгийн дэлхийн дэг журмыг бүхэлд нь шүүмжлэх үйл ажиллагаа явуулна. Түүний жил тутмын хэвлэл Annuaire франц, англи хэлээр гарна. Удирдагчдынх нь нэг болох Сильви Брюнэл онолын томоохон бүтээл дээр ажиллаж буй.25

Англи-саксон ертөнцөд бий болсон Oxford Committee for Family Relief (Oxfam), Public Citizen, Fifty Years is Enough, эсвэл Jobs with Justice (“Оксфордын гэр бүлд туслах хороо”, “Нийтийн иргэн”, “Тавин жил хангалттай”, “Шудрага ёс- ажлын байр”) зэрэг байгууллага ч мөн нэг л асуудлыг дагнан хөөцөлдөхөөс хальж өргөн хүрээтэй тэмцэл явуулах болж буй.

Тухайлбал Сиэттльд 1999 онд хийсэн даяарчлалын эсрэг жагсаал цуглааны гол зохион байгуулагчдын нэг Америкийн залуу өмгөөлөгч эмэгтэй Лори Валлахын хүчтэй бодгальч нөлөө ихэд туссан Public Citizen бол ийм байгууллага авай.

Jobs with Justice (Шудрага ёс-ажлын байр) нь United Students Against Sweatshops (Үйлдвэрлэлийн тусгай бүсүүдийн эсрэг нэгдсэн оюутнууд) болон Youth Action for Social Justice (Нийгмийн шудрага ёсны төлөө залуусын ажиллагаа) зэрэг байгууллагуудтай нийлж “үйлдвэрлэлийн тусгай бүсүүд” тухайлбал тив дамнасан нийгэмлэгүүдийн хүүхдийн тоглоомын болон нэхмэлийн үйлдвэрүүдэд ажилчдыг дарлан мөлжихийн эсрэг тэмцэлд гол үүрэг гүйцэтгэж байна.26

Fifty Years is Enough (Тавин жил хангалттай) байгууллага АНУ-ын даяарчлалын эсрэг тэмцэгч 250 байгууллагыг эгнээндээ нэгтгэж буй. Эдүгээ энэ байгууллагын гол хариуцлагатан нь Кенийн харьяат эмэгтэй Нжоки Нжорогэ Нжэхү юм.

Онцгой нэгэн хөдөлгөөн бол Өмнөд Солонгосын хамгийн том үйлдвэрчний эвлэлүүдийн холбоо болох KCTU болой. Энэ холбоо онолын ажлууд хийгээд тэмцлийн шинэ маягийн арга барилаараа Зүүн Азийн үйлдвэрчний эвлэлийн олон төвд ихээхэн нөлөө үзүүлж байна.

1990, 2000 оны завсрын арван жилд өөрөөр сэтгэгч зарим think tanks – шинжээчдийн бүлгүүд гарч ирсэн. “Судалгааны хүрээлэнгүүд” хэмээн орчуулж болох эдгээр think tank янз бүрийн салбараар дагнаж буй. Тухайлбал ус, эрчим хүч, хөрөнгө үр, хөдөө аж ахуйн үнэ бүрдэлт борлуултын сүлжээний зохион байгуулалт, тээвэр, даатгал, санхүүгийн үйл ажиллагаа гэх мэт. Шинжээчид нь аль нэг тодорхой салбарын урдаа барих мэргэжилтэн байх нь цөөнгүй. Буурь суусан эрдэмтэд, мөн фронтоо сольсон үндэстэн дамнасан нийгэмлэгийн ерөнхийлөгч, эсвэл Дэлхийн банк, ОУМС-д өндөр алба хашиж явсан хүмүүс ч байх нь бий. Тэд даян дэлхийн хөдөлгөөнүүд, засгийн газрын бус байгууллагад хүчээ өгч хямд төсөр хөлсөөр ажиллаж буй.

Хэдэн жишээ дурдъя. South Group Network (Өмнөд бүлгийн сүлжээ) бол дэлхийн өмнөд хагас, голчлон Африкийн шинжээчдийн холбоо юм. Төв нь Зимбабве улсын нийслэл Хараре хотноо буй. Манагуа (Никарагуа), Оуагадугу (Буркина Фасо), Манила (Филиппин)-д салбартай.

Focus on the South (Өмнөдийг онилох нь) Зүүн Өмнөд Азийг нийтэд нь хамарсан үйл ажиллагаа явуулна. Шинжээчид нь дэлхийн бөмбөрцгийн умард хийгээд өмнөд хагасын хоорондын эдийн засаг, улс төр, стратегийн тэнцвэргүй байдалтай холбогдсон асуудлуудаар дагнан мэргэжсэн ажээ. Энэ хүрээлэнг Филипино Уолдэн Белло удирдана.

Европын комиссын зөвлөх Рикардо Пэтрэлла хувийн журмаар Дэлхийн усны зөвлөл (Conseil mondial de l‘eau)-ийг үндэслэн байгуулжээ. Энэ зөвлөлийн хийж буй ажлын үр шимийг тариачны олон хөдөлгөөн, тариачдын үйлдвэрчний эвлэлүүд хүртэж буй. Усны асуудлаар өөр нэг анхаарууштай судалгааны хүрээлэн бол Парис дахь Эдийн засгийн хөгжил, байгаль орчны эрх зүйн холбоо (Association pour le developpment de l’economie et du droit a l’environnement)юм. Дарга нь Анри Смец. Түүнчлэн онцгой нөлөөтэй өөр хоёр хүрээлэн буйг дурдвал бельги хүн Эрик Түссэний тэргүүлдэг Comite pour l’annulation de la dette du triers-monde (Гуравдахь ертөнцийн өрийг цуцлахын төлөө хороо) ба Бельгийн Лувэйн-ля-Нөөвд байрладаг Франсуа Утаарын Centre Tricontinental (Гурван тивийн төв) болно.

Мартин Корын яриагаар ард түмний хөдөлгөөний зүтгэлтэн эдгээр “жинхэнэ сэхээтнүүд” “тэдний (дэлхийн эздийн) логикийн үзэл суртлын үндсийг ил болгох, хоёр нүүрт ажил үйлийг нь илчлэн харуулах, бодит байдалд түшиглэх” үүрэг хүлээж буй ажээ.27

“Жигдэлж нэг мөр болгохгүйгээр нэгтгэх” явдал бол бүрэлдэн тогтох замдаа яваа иргэний шинэ нийгмийн эрмэлзэх зүйл мөн хэмээн Пьер Бордью тэмдэглээд “ингэж зохицуулахын тулд хувь хүмүүс, бүлгүүдийг хэн нь ч бусдыгаа давамгайлахгүй, доош хийхгүй байхаар холбох, олон янзын туршлага, үзэл санаа, хөтөлбөрөөс бүрдэх сан хөмрөг нь бүрэн бүтэн хадгалагдаж байх сүлжээний хэлбэрийг авах учиртай. (…). Нийтлэг угтвар нөхцөлийг ойлгон хүлээн зөвшөөрч байгаа хувь хүмүүс хийгээд бүлгүүдээс бүрдэх хамтын нөхөрлөл нь ардчилсан замаар тэмцэл өрнүүлж, үйлдвэрчний эвлэлүүд, намуудын аль нь ч даян дэлхийг хамарсан шийдэл олж чадахгүй байгаа өнөөгийн үндсэн асуудлуудад оновчтой хариу өгч чадна хэмээн найдаж болно (…).”28

Даян дэлхийн иргэний шинэ нийгэм төслийн түвшинд яваа, бүрэлдэж байгаа нийгэм юм. Энэ нийгмийг урьд өмнийн нийгмийн аль ч формацтай харьцуулах аргагүй.

Хаягууд

0 Сэтгэгдэл бичэх: “Даяарчлагдсан капиталын эсрэг тэмцэж буй иргэний хөдөлгөөнүүд”

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Бидэнтэй дараах сувгуудаар нэгдээрэй.

Жиргээ

September 2017
M T W T F S S
« Aug    
 123
45678910
11121314151617
18192021222324
252627282930  

Google Analytics Stats